Stel je eens voor……….je loopt in een drukke winkelstraat. Schreeuwende etalages, knipperende lichten, uit elke speaker schalt een ander muziekje. Om je heen lopen mensen te praten en te bellen. Kortom, een bombardement aan prikkels. Leuk voor even, maar om dat de hele dag mee te maken…….?

Wetenschappelijk onderzoek (2006) heeft aangetoond dat we in deze tijd gemiddeld tien keer zoveel prikkels te verwerken krijgen als in 1950. Prikkels zijn bijna overal, en de meeste schreeuwen om onze aandacht. En, beweeglijk als onze geest is, heeft die de neiging om op elke prikkel te reageren. Alsof dat nog niet genoeg is, hebben velen van ons het idee dat we, gezien de toegenomen complexiteit van ons leven, met het overgrote deel van die prikkels iets moeten; ze lijken ons te dwingen tot een reactie, en zo niet, tot een keuze.

Disbalans in arbeid en rust

In een gezonde situatie is er balans tussen arbeid en rust. De menselijke geest verwerkt de prikkels en aan het eind van de dag volgt rust en slaap, waardoor de energie die is besteed aan het verwerken van de prikkels weer opgeladen wordt. In een gezonde situatie. Maar de huidige situatie is al lang niet gezond meer.

Want we krijgen het niet meer aangeslapen. We komen structureel tijd te kort om ons systeem de kans te geven zich te herstellen van een hele dag activiteit. We stappen gehaast en onrustig ons bed in, liggen langer wakker dan wenselijk en staan de volgende dag vermoeid op. Niet zelden proberen we dit energietekort te compenseren door opwekkende middelen te nemen. Op korte termijn helpen die soms, maar op de langere termijn hebben we er steeds meer van nodig.

De gevolgen

De gevolgen laten zich raden: oververmoeidheid, stress, depressies en andere kwalen worden op zijn minst deels veroorzaakt door de structurele overprikkeling waar we aan bloot staan. Ook de explosieve toename van het aantal gevallen waarin een (erfelijk bepaalde) afwijking in de prikkelverwerking (bijvoorbeeld sommige autismespectrum-stoornissen of hooggevoeligheid) tot soms onoverkomelijke problemen leidt in het functioneren tijdens het dagelijks leven is een teken dat we het met zijn allen veel te ingewikkeld gemaakt hebben.

Niet alleen energetisch en psychologisch is structurele overprikkeling gevaarlijk. Door de constante mogelijkheid tot afleiding die ons geboden wordt verliezen we langzamerhand de essentiële vaardigheid om één ding tegelijk te doen. En daarmee verliezen we ook het innerlijk contact met wat we doen. Structurele overprikkeling is een directe bedreiging voor onze authenticiteit, we raken van onszelf vervreemd, vaak zonder dat we dat zelf merken.

Wat kunnen we doen?

De vraag is nu: wat doen we eraan? We kunnen wachten tot de maatschappij weer eenvoudiger wordt, maar dan kunnen we lang wachten. We kunnen proberen onze omgeving te controleren, en op dat pad kunnen we incidenteel successen boeken, maar vaker zullen we merken dat de effecten op langere termijn geringer zijn dan we gehoopt hadden, en dat de inspanningen niet opwegen tegen het resultaat. Daarom geldt ook hier: de sleutel ligt dicht bij huis, in onszelf.

Om onze lichamelijke, psychische en spirituele gezondheid te bevorderen kunnen we leren om op een gezondere manier met prikkels om te gaan. We kunnen leren om prikkels te reduceren en te selecteren. En we kunnen leren om te onderscheiden met welke prikkels we iets moeten en met welke niet. Kortom, we kunnen verantwoording nemen voor onze eigen gezondheid, en alles doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om tot een herstel van de balans te komen. Niet tijdelijk, maar duurzaam.